Soft starter ile Motor arasına neden kontaktör bağlanır?

Read Time:2 Minute, 44 Second

Soft starter ( Yumuşak yol verici ) ile Motor arasına neden kontaktör bağlanır.

Soft starter’ın 3 faz çıkışına kontaktör konulmasının birkaç önemli nedeni vardır:

1. Enerji tasarrufu (Bypass kontaktörü)

Soft starter, motorun kalkış akımını sınırlamak için tristörler (SCR) kullanır.
Motor nominal devrine ulaştığında artık tristörlerin üzerinden akım geçmesine gerek kalmaz.
Bypass kontaktörü devreye girerek motoru doğrudan şebekeye bağlar. Böylece SCR’ler üzerinden sürekli akım geçip ısınmaz, kayıplar azalır.

2. Isı ve ömür koruması

Tristörler sürekli yük altında çalışırsa çok ısınır ve ömrü kısalır.
Bypass kontaktörü devreye alındığında, soft starter’ın güç devresi devreden çıkar, ısınma azalır ve cihaz ömrü uzar.

3. Tam izolasyon ve güvenlik

Motor durdurulduğunda kontaktör açılarak motor ile şebeke tamamen ayrılır.
Bu, bakım sırasında güvenlik sağlar ve sızıntı akımlarını engeller.

4. Harmonik ve elektriksel gürültüyü azaltma

SCR’lerin sürekli devrede kalması harmonik üretir.
Bypass kontaktörü bu harmonikleri ortadan kaldırır çünkü motor direkt şebekeye bağlanır.

Soft starter ile motor arasına kontaktör bağlanılmaz ise motor yanar mı ?

Hayır, soft starter çıkışına kontaktör bağlanmazsa motor hemen yanmaz, ancak bazı riskler ortaya çıkar.

🔹 1. Sürekli tristör üzerinden çalışma

Soft starter, motoru normal çalışma sırasında da kendi tristörleri (SCR) üzerinden besler.
Ayrıca Tristörler sürekli iletimde olduğunda ısı üretir. Bu, soft starter’ı zorlar ve cihazın ömrünü kısaltır.
Yumuşak yolverici aşırı ısınırsa korumaya geçer. Hatta arızaya geçecektir.

🔹 2. Enerji kaybı ve harmonikler

Tristörlerin üzerinde gerilim düşümü olduğundan (yaklaşık 1–1,5 V/faz) ekstra enerji kaybı olur.
Sürekli harmonik üretildiği için hem motor hem de şebeke kalitesi etkilenecektir.

🔹 3. Motor koruması yetersiz kalabilir.

Soft starterın bazı modellerinde, uzun süreli tam yükte çalışmaya uygun çıkış elemanları yoktur.
Özellikle yüksek güçlü motorlarda (50 kW ve üzeri) bu durum risklidir, çünkü aşırı ısınma kontaktör olmadan yönetilemez.

📌 Sonuç:

Kontaktör olmadan motor çalışabilir, ama motorun yanma riski değil, daha çok soft starter’ın zarar görme riski yüksektir.
Ayrıca enerji verimliliği düşer ve sistemin güvenliği azalır.
Bu yüzden üretici firmalar neredeyse tüm projelerde by-pass kontaktörü tavsiye eder.

By- pass kontaktörü soft startere nasıl bağlanır?

🔹 Bağlantı Prensibi

Motor kalkışında soft starter devrede olur, tristörler (SCR) motor akımını kontrollü artırır.
Motor tam devire ulaştığında Yumuşak yolverici kendi kontrol rölesi (genelde “Run” veya “Bypass” çıkışı) üzerinden by-pass kontaktörünü çeker.
Ayrıca Kontaktör kapandığında motor artık direkt şebekeden beslenecektir. Yumuşak yolverici sadece devreden çıkar ve izleme yapar.
Dolayısıyla motor durdurulmak istendiğinde kontaktör bırakır. Yumuşak durdurma gerekiyorsa soft starter tekrar devreye girer.

🔹 Bağlantı Şeması

Güç Devresi:

Şebeke → Ana kontaktör (varsa) → Soft starter giriş (L1-L2-L3)
Soft starter çıkış (T1-T2-T3) → By-pass kontaktörü → Motor

By-pass kontaktörü, soft starter çıkış uçlarına paralel bağlanır.
Böylece kontaktör çektiğinde motor, soft starter’ı atlayarak doğrudan şebekeye bağlanır.

Kumanda Devresi:

Soft starter üzerinde genelde “Bypass Output” veya “Run” olarak adlandırılan kuru kontak çıkışı vardır.
Bu çıkış, motor tam devire ulaştığında by-pass kontaktör bobinine enerji gönderir (genelde ara röle üzerinden).
Böylece By-pass kontaktörü çektiğinde soft starter’ın tristörleri artık akım taşımaz.

🔹 Dikkat Edilecek Noktalar

Zamanlama önemlidir. Kontaktör, motor hızını tam bulmadan çekerse motor sarsılacaktır.
Yardımcı kontak kullan: Dolayısıyla By-pass kontaktör yardımcı kontağını kumandada kullanarak yanlış sırada devreye girmesini önler.
Üretici kılavuzu: Her soft starter’in by-pass çıkışı konumları farklı olabiliyor. Katalogtan bakmak şart.
Kablo kesiti: By-pass kontaktörü, motorun nominal akımına göre seçilmelidir. (kalkış akımına göre değil).

Ayrıca soft starter bağlantısını öğrenmek için videomuzu izleyebilirsiniz. https://youtu.be/If26R_p3bCQ